Menningar-Staður
Félagsheimilið Staður á Eyrarbakka

06.12.2016 07:07

6. desember 2014 - Kristján Eldjárn - Aldarminning - Hófsamur forseti á breytingatímum

 

 

Embættistaka. - Kristján Eldjárn undirritar heit að stjórnarskránni

í sal neðri deildar Alþingis 1. ágúst 1968 þegar hann tók við embætti forseta.

 

6. desember 2014 - Kristján Eldjárn - Aldarminning

- Hófsamur forseti á breytingatímum

 

Þess er minnst í dag að 100 ár eru liðin frá fæðingu Kristjáns Eldjárns, þriðja forseta Íslands og þjóðminjavarðar. Kristjáns er jafnan getið sem farsæls þjóðhöfðingja sem sameinaði þjóð sína með virðulegri hófsemi sinni, frábærum tökum á íslenskri tungu og einstæðri þekkingu á íslenskri þjóðmenningu.

Kynslóð kennir sig við árið 1968 þegar Kristján var kjörinn forseti. Þetta var þegar stúdentar í París héldu út á götur stórborgarinnar og kröfðust umbóta, fyrst innan háskólans og síðan á þjóðfélaginu öllu. Charles de Gaulle Frakklandsforseti og stofnandi fimmta franska lýðveldisins var nálægt því að missa völdin í maí 1968 og sagði af sér árið 1969 þegar sjónarmið hans urðu undir í þjóðaratkvæðagreiðslu. Lyndon B. Johnson, arftaki Johns F. Kennedys á forsetastóli Bandaríkjanna, bauð sig ekki fram til endurkjörs haustið 1968 vegna öflugrar og vaxandi andstöðu við aðild Bandaríkjamanna að stríðinu í Víetnam.
 

Vandræði þessara tveggja voldugu forseta voru til marks um áhrif ungs fólks sem reis gegn ríkjandi viðhorfum og kerfi. Krafist var breytinga og aukins svigrúms til orðs og æðis. Þetta var 68-kynslóðin, hipparnir.

Að Kristján Eldjárn (51 árs) skyldi gjörsigra Gunnar Thoroddsen, fyrrverandi prófessor, borgarstjóra Sjálfstæðismanna, fjármálaráðherra og sendiherra, í forsetakosningum sumarið 1968 var talið til marks um andóf gegn ráðandi öflum, endurómur byltingarkenndra breytinga sem settu svip sinn á þróun mála í lýðfrjálsum löndum.
 

Mikil festa ríkti í stjórn landsins á sjöunda áratugnum, sömu flokkar, Alþýðuflokkur og Sjálfstæðisflokkur, höfðu setið saman í ríkisstjórn frá 1959, Viðreisnarstjórninni. Flokkarnir fengu meirihluta í þriðju kosningunum í röð árið 1967.

Sjálfstæðismenn reyndust ósamstiga í forsetakosningunum 1968 eins og árið 1952 þegar Gunnar Thoroddsen studdi sigurvegarann þá, Ásgeir Ásgeirsson, tengdaföður sinn.
 

Bakgrunnur Kristjáns var allur annar en Gunnars. Kristján var þjóðkunnur mennta- og menningarmaður, þjóðminjavörður frá árinu 1947. Hann var fyrsti Íslendingurinn sem talaði sig inn í hjörtu þjóðarinnar í sjónvarpi þar sem hann kynnti muni úr Þjóðminjasafninu eftir að ríkissjónvarpið tók til starfa árið 1966. Enn er minnisstætt hve vel honum tókst í krafti frábærs valds síns á íslenskri tungu og mikillar þekkingar sinnar á viðfangsefninu að gæða munina sem hann lýsti lífi í svart-hvítri myndinni.
 

Krafa um breytingar og víðtækur stuðningur áhrifamanna úr öllum flokkum tryggði Kristjáni Eldjárn sigur árið 1968 og hann sat í forsetaembættinu án mótframboðs í þrjú kjörtímabil. Hann ákvað að bjóða sig ekki fram árið 1980 og ætlaði að helga sig fræðistörfum að nýju.
 

Í tilefni af 100 ára afmæli Þjóðminjasafnsins árið 1963 ritaði Kristján bókina Hundrað ár í Þjóðminjasafni. Í hugleiðingum í upphafi bókarinnar fjallar hann um framtíð safnsins en segir að draumar um hana kunni að verða að engu vegna nýrra tíma með ný viðhorf „sem engan órar fyrir nú“. Slíkt sé eðlileg framvinda en kjarni safnsins verði „þó hinn sami, eðli þess hið sama“. Hvað sem leið atburðum ársins 1968 var Kristján hvorki maður kollsteypu né byltinga heldur breytinga í anda eðlilegrar framvindu.
 

Bjarni Benediktsson, forsætisráðherra og formaður Sjálfstæðisflokksins árið 1968, bauð Gunnari Thoroddsen alla þá aðstoð sem hann vildi í kosningabaráttunni gegn Kristjáni en framundir lokaátökin töldu Gunnar og hans menn best að forystumenn Sjálfstæðisflokksins héldu sér sem mest til hlés, annað kynni að minnka fylgi við framboðið.

Leiðir Bjarna og Kristjáns höfðu oft legið saman á löngum embættisferli beggja þótt ekki væru þeir samstiga í stjórnmálum, einkum þó um utanríkismál. Eftir að Kristján varð forseti áttu þeir gott og vinsamlegt samstarf á meðan báðir lifðu.
 

Vinsemd og virðing sem Kristján sýndi minningu foreldra minna og systursonar eftir eldsvoðann á Þingvöllum 10. júlí 1970 þegar ráðherrabústaðurinn, Konungshúsið, brann til kaldra kola var mikil og einlæg. Hann var áhugamaður um að gerður yrði minningarreitur á staðnum þar sem bústaðurinn stóð og fórum við saman til Þingvalla og völdum þar steininn sem síðan var fluttur og reistur á lóðinni þar sem hann stendur enn. Kristján samdi áletrunina á steininn og íhugaði vandlega hvert orð, sérstaklega þessi: Íslenska þjóðin reisti þeim þennan varða.
 

Þegar Kristján Eldjárn varð forseti var skrifstofa forsetaembættisins í Alþingishúsinu en fluttist árið 1973 í Stjórnarráðshúsið og var þar með forsætisráðuneytinu til ársins 1996 þegar forsetaembættið fékk aðsetur að Sóleyjargötu 1, í húsi sem Kristján átti og þar sem hann bjó með Halldóru, konu sinni, frá miðju ári 1980 þar til hann andaðist árið 1982. Heimili Halldóru og Kristjáns var lengst af í Þjóðminjasafnshúsinu en árið 1968 fluttist fjölskyldan til Bessastaða. Halldóra bjó við Sóleyjargötuna til ársins 1985. Hún andaðist 21. desember 2008.
 

Kröfur í íslensku samfélagi hafa breyst mikið frá tíma Kristjáns Eldjárns og breytingin verður ljóslifandi þegar hugað er að aðstæðunum sem hann og fjölskylda hans sættu sig við í Bessastaðastofu. Á Bessastöðum var stundaður búskapur fram til ársins 1968 og húsin á staðnum voru nýtt eins og á herragarði. Forsetafjölskyldurnar bjuggu í Bessastaðastofu, svefnherbergi voru á efri hæð en stofur niðri. Móttökum fjölgaði og í tíð Kristjáns bjó fjölskyldan að mestu í lítilli íbúð undir risi, var aðstöðunni lýst á þann veg í Morgunblaðinu að forseti byggi „í embættissölum eða risinu á samkomuhúsi“. Þegar loks var ráðist í gagngerar endurbætur á Bessastaðastofu árið 1989 varð í raun að endurbyggja húsið og tjalda innan dyra vegna þess hve þakið lak.
 

Frá hausti 1974 fram á haust 1979 starfaði ég sem skrifstofustjóri forsætisráðuneytisins í ráðherratíð Geirs Hallgrímssonar og Ólafs Jóhannessonar.
 

Á þessum árum kynntist ég einlægri alúð Kristjáns Eldjárns við embættisstörf sín. Stundum kallaði hann mig til viðtals í skrifstofu sinni í norðvesturenda Stjórnarráðshússins, einkum þegar málefni tengd alþjóðasamskiptum voru til úrvinnslu. Hann var mikill tungumálamaður og fylgdist vel með alþjóðamálum. Margt annað bar að sjálfsögðu á góma og var honum annt um að fræða og fræðast.
 

Sendi hann mér texta vakti undrun mína hve Kristján var nýtinn á pappír. Gjarnan voru þeir handskrifaðir, skýrri hendi, á sundurskorin umslög. Hann skrifaði út í hvert horn. Þessi nýtni var jafnframt til marks um allt viðhorf hans til meðferðar á opinberum fjármunum. Hann sýndi skattgreiðendum nærgætni með hófsemi sinni í allri kröfugerð.

Á forsetaferli Kristjáns Eldjárns sátu 35 menn í ríkisstjórn og þar af voru 6 forsætisráðherrar, frá 1971 sat aðeins ein ríkisstjórn allt kjörtímabilið, ríkisstjórn Geirs Hallgrímssonar, 1974 til 1978. Við stjórnarmyndanir reyndi mikið á Kristján Eldjárn, ekki síst sumarið 1978, haustið 1979 og um áramótin 1979/80. Hann fylgdi þeirri meginreglu að gera hvorki upp á milli flokka né manna, auk þess sem honum var kappsmál að myndaðar væru ríkisstjórnir er nytu stuðnings meirihluta á alþingi. Hann var sannur þingræðissinni.
 

Þegar Kristján Eldjárn kvaddi alþingismenn vorið 1980, sagði hann menn ræða hversu til hefði tekist um aðdraganda og framvindu þeirra tiltölulega mörgu stjórnarmyndunarviðræðna, sem orðið hefðu í hans tíð og sagði síðan: „Vafasöm háttvísi væri það af minni hálfu að fara mörgum orðum um slíkt. Vel fer á að forseti sé opinskátt þakklátur fyrir viðurkenningarorð, ef eitthvað þykir hafa vel tekist, en hins vegar hafi hann sem fæst orð um ef á kreik kemst einhver slæðingur sem til gagnrýni mætti meta. ... Eg er forsjóninni þakklátur fyrir að geta skilist við embætti forseta Íslands í friði við samvisku míns sjálfs.“
 

Þegar Kristján Eldjárn ákvað að draga sig í hlé hvöttu hann margir, þeirra á meðal Geir Hallgrímsson, formaður Sjálfstæðisflokksins, til að halda áfram. Kristjáni varð ekki haggað. Hann kvaddi embætti sitt með reisn.

Kristján Eldjárn kenndi sér hjartameins árið 1982, varð hann á þeim tíma að leita sér lækninga í Bandaríkjunum og lést þar 65 ára að aldri þegar hann gekkst undir aðgerð 13. september 1982.
 

Í minningargrein sagði Andrés Björnsson útvarpsstjóri, vinur Kristjáns: „Alhliða gáfur, íhygli, yfirgripsmikil þekking á fjölmörgum sviðum, meðfædd kurteisi og alþýðleg framkoma og umgengniskunnátta við háa sem lága, tandurhreinir íslenzkir eðliskostir, vörðuðu veg hans og öfluðu honum trúnaðar og fylgis almennings í þessu landi alla hans embættistíð.“

Á þennan veg er Kristjáns Eldjárns minnst enn í dag.

 

Eftir Björn Bjarnason

Morgunblaðið 6. desember 2014.
 

 

Þjóðhátíð á Þingvöllum. - Forsetahjónin Halldóra og Kristján Eldjárn

á Þingvöllum árið 1974 þegar þess var minnst að 1100 ár voru liðin

frá upphafi Íslandsbyggðar.

Talið er að milli 55 og 60 þúsund Íslendingar hafi sótt hátíðina.



Skráð af Menningar-Staður.


 

 

 

04.12.2016 22:16

Kirkjufyllir á aðventuhátíð í Eyrarbakkakirkju 4. des. 2016

 

 

 

Kirkjufyllir á aðventuhátíð í Eyrarbakkakirkju 4. des.  2016
 

 

Kór kirkjunnar söng og organisti var Haukur Arnarr Gíslason.

 

 Jóhanna Ýr Jóhannsdóttir stýrði barnastund.

 

 Barnasöngur var undir handleiðslu Kolbrúnar Huldu Tryggvadóttur.

Kolbrún Hulda og Jóhanna Eirný Sigurðardóttir sungu einsöng.

 

Séra Kristján Björnsson flutti  hugvekja og var  kynninr samkomunnar sem var mjög hátíðleg og fór hið besta fram.
 


Þá flutti séra Kristján þetta ljóð sitt:
 

Aðventukvöld á Eyrarbakka

 

Undur fögur ómar hér

Eyrarbakkakirkja

Kór og sögur, krakkaher,

kært er um að yrkja.

 

Koma jólin kannski brátt?

Koma þau með friðinn?

Veitist gleði, von og sátt?

Verður ró um siðinn?

 

Dýrðleg skíni Drottins ljós

depurð, kvíði, víki.

Jafnan sýni jólarós

Jesú boð og ríki.

 

Gleðin hefjist geislum stráð

glitri jóla blóminn.

Um þig vefjist elskan þráð

yndi lífs og ljóminn.

 

Sr. Kristján Björnsson
 


Menningar-Staður var í Eyrarbakkakirkju og færði til myndar.
Myndaalbúm með 32 myndum er komið á Menningar-Stað.

Smella á þessa slóð: http://menningarstadur.123.is/photoalbums/281217/

 

Nokkrar myndir:

 

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.




Skráð af Menningar-Staður

 

04.12.2016 19:27

Opið hjá Elfari Guðni um helgar til jóla

 

 

 

Opið hjá Elfari Guðni um helgar til jóla


Opið verður í Svartakletti, vinnustofu og sýningarsal Elfars Guðna Þórðarsonar,

í Menningarverstöðinni Hólmaröst á Stokkseyri, allar helgar til jóla kl. 14:00 - 18:00
(lokað laugardaginn 17. desember) 

Allir hjartanlega velkomnir.


 

 

F.v.: Þórður Guðmundsson, Sæmundur Guðmundsson, Sigurgeir Hilmar Friðþjófsson 

og Elfar Guðni Þórðarson.
 


F.v.: Ingi Þórðarson frá Sjólyst og Garði á Stokkseyri, Elfar Guðni Þórðarson,
Anna Nilsen frá Brörup á Jótlandi í Danmörku og Þórður Guðmundsson.

 


Skráð af Menningar-Staður




 

04.12.2016 13:06

Aðventuhátíð í Eyrarbakkakirkju 4. des. 2016

 

 

Í Eyrarbakkakirkju á aðventuhátíð árið 2008. Ljósm.: Björn Ingi Bjarnason.

 

Aðventuhátíð í Eyrarbakkakirkju

sunnudaginn 4. desember 2016 kl.17:00


Munum aðventukvöldið í Eyrarbakkakirkju í dag, sunnudag 4. des. 2016 kl. 17:00 

 

Kór kirkjunnar syngur og organisti er Haukur Arnarr Gíslason. Jóhanna Ýr Jóhannsdóttir stýrir barnastund.

 

Barnasöngur undir handleiðslu Kolbrúnar Huldu Tryggvadóttur.

 

Hugvekja og kynning sr. Kristján Björnsson.

 

Kveikt verður á aðventukertinu og kransinn skýrður út.

 

Allir velkominir úr öllum sóknum.
 


Eyrarbakkaprestakall.

 

 

Í Eyrarbakkakirkju á aðventuhátíð árið 2008.    Ljósm.: Björn Ingi Bjarnason.

 

.

.

.

 
 
 
 

 

 

.

 

 

 




Skráð af Menningar-Staður

 

04.12.2016 08:25

4. desmber 2016 - 155 ár frá fæðingu Hannesar Hafstein

 

 

Hannes Hafstein (1861 - 1922)

 

4. desmber 2016 - 155 ár frá fæðingu Hannesar Hafstein

Hannes Hafstein (Hannes Þórður)
 

Fæddur á Möðruvöllum í Hörgárdal 4. des. 1861, d. 13. des. 1922.
 

For.: Pétur Havstein (f. 17. febr. 1812, d. 24. júní 1875) alþm. og amtmaður þar og 3. k. h. Kristjana Gunnarsdóttir Havstein (f. 20. sept. 1836, d. 24. febr. 1927) húsmóðir. K. (15. okt. 1889) Ragnheiður Stefánsdóttir Hafstein (f. 3. apríl 1871, d. 18. júlí 1913) húsmóðir. For.: Stefán Thordersen alþm. og k. h. Sigríður Ólafsdóttir Stephensen, sem áður var 2. kona Péturs föður Hannesar. Börn: Sigurður (1891), Kristjana (1892), Ástríður (1893), Þórunn (1895), Sigríður (1896), Sofía Lára (1899), Elín Jóhanna Guðrún (1900), Ragnheiður (1903), Kristjana (1911), Sigurður Tryggvi (1913).

      Stúdentspróf Lsk. 1880. Lögfræðipróf Hafnarháskóla 1886.

      Settur sýslumaður í Dalasýslu 1886, sat að Staðarfelli. Málaflutningsmaður við landsyfirréttinn 1887. Sinnti síðan lögfræðistörfum um hríð. Landshöfðingjaritari frá 1889 og jafnframt að nýju málaflutningsmaður við landsyfirréttinn 1890—1893. Sýslumaður í Ísafjarðarsýslu og bæjarfógeti á Ísafirði 1896—1904. Skip. 31. jan. 1904 ráðherra Íslands frá 1. febr. að telja, lausn 31. mars 1909. Bankastjóri við Íslandsbanka 1909—1912. Skip. 24. júlí 1912 ráðherra Íslands að nýju frá 25. júlí, lausn 21. júlí 1914. Varð aftur bankastjóri við Íslandsbanka 1914 og gegndi því starfi til 1917, er hann varð að láta af því vegna vanheilsu.

      Endurskoðandi Landsbankans 1890—1896. Átti sæti í millilandanefndinni 1907, varaformaður hennar og formaður íslenska hlutans. Skip. 1911 í mþn. um rannsókn á fjármálum landsins og í aðra um skattamál, skip. 1914 í velferðarnefnd. Foringi Heimastjórnarflokksins 1901—1912.

      Alþm. Ísf. 1900—1901, alþm. Eyf. 1903—1915, landsk. alþm. 1916—1922, sat síðast á þingi 1917 (Heimastjfl., Sambfl., Heimastjfl.).
      Ráðherra Íslands 1904—1909 og 1912—1914.
      Forseti Sþ. 1912.

      Kvæði hans hafa birst í mörgum útgáfum.       

Ritstjóri: Verðandi (1882).

 

 

Hannes Hafstein við Stjórnarráðið í Reykjavik. Ljósm.: BIB




Skráð af Menningar-Staður

04.12.2016 06:57

Merkir Íslendingar - Sigurður J. Ólafsson

 

 

Sigurður J. Ólafgsson (1916 - 1993)

 

Merkir Íslendingar - Sigurður J. Ólafsson

 

Sigurður J. Ólafsson fæddist í Reykjavík 4. desember 1916, sonur Ólafs Jónatanssonar frá Kolbeinsstöðum, verkamanns í Reykjavík, og Þuríðar Jónsdóttur frá Elliða í Staðarsveit.
 

Albræður Sigurðar voru Erling söngvari og Jónatan, píanóleikari og tónskáld, en hálfsystkini hans voru Sigmundur Halldórsson, arkitekt og byggingafulltrúi; Guðmundur Halldórsson forstjóri; Sigurborg Halldórsdóttir húsfreyja og Jóhanna Halldórsdóttir, húsfreyja á Eiðhúsum í Miklaholtshreppi.
 

Eiginkona Sigurðar var Inga Valfríður Einarsdóttir, sjúkraliði frá Miðdal, systir Guðmundar listamanns, föður Errós, Ara Trausta og Egils arkitekts, en börn Sigurðar og Ingu Valfríðar: Valgerður meinatæknir sem er látin; Erling tamningamaður; Ævar bílamálari; Þuríður, söngkona og myndlistarmaður, Gunnþór, lengi hjá Sjónvarpinu, en dóttir Sigurðar frá því áður er Elsa húsfreyja.
 

Sigurður stundaði bifreiðaakstur á yngri árum, var rannsóknarmaður á Rannsóknarstofu HÍ og á Keldum, gærumatsmaður hjá SÍS, kjötmatsmaður á vegum yfirdýralæknis og sá um talningu búfjár í borgarlandinu á vegum Reykjavíkurborgar.
 

Sigurður sótti ungur söngtíma hjá Sigurði Birkis og Guðmundi Jónssyni, söng með Karlakór Reykjavíkur frá 23 ára aldri og síðar með eldri félögum kórsins. Hann söng í Rigoletto, fyrstu óperunni sem hér var færð upp, í óperettunum Leðurblökunni og Bláu kápunni og lék og söng í fjölda leikrita, hélt fjölda tónleika, var söngvari með ýmsum danshljómsveitum og söng dægurlög inn á fjölda hljómplatna.
 

Þá var Sigurður einn þekktasti hestamaður sinnar kynslóðar hér á landi. Hann stundaði hestamennsku frá fermingaraldri og átti fjölda hrossa sem mörg gerðu garðinn frægan, en þekktasta skeiðhross hans var Gletta sem átti Íslandsmet í skeiði í samtals 28 ár.

 

Sigurður lést 13. júlí 1993.

 

Morgunblaðið - Dagar Íslands - Jónas Ragnarsson.


Skráð af Menningar-Staður

03.12.2016 21:05

Aðventuhátíð í Eyrarbakkakirkju 4. des. 2016

 

Image result for eyrarbakkakirkja

 

Aðventuhátíð í Eyrarbakkakirkju

sunnudaginn 4. desember 2016 kl.17:00


Munum aðventukvöldið í Eyrarbakkakirkju á morgun, sunnudag 4. des. 2016 kl. 17:00 

 

Kór kirkjunnar syngur og organisti er Haukur Arnarr Gíslason. Jóhanna Ýr Jóhannsdóttir stýrir barnastund.

 

Barnasöngur undir handleiðslu Kolbrúnar Huldu Tryggvadóttur.

 

Hugvekja og kynning sr. Kristján Björnsson.

 

Kveikt verður á aðventukertinu og kransinn skýrður út.

 

Allir velkominir úr öllum sóknum.

Eyrarbakkaprestakall.

Image result for eyrarbakkakirkja kristján björnsson


Skráð af Menningar-Staður

03.12.2016 18:06

Sauðir slá í gegn

 

 

 

Sauðir slá í gegn

 

Bókin  Forystufé  eftir Ásgeir í Gottorp selst svo vel að hún er nú uppseld hjá útgefanda.

 

Bókaútgáfan Sæmundur á Selfossi gefur út og gleðst mjög og segja má að hann sé komin í sparifötin. Von er á nýrri á prentun sem ekki er stór.

Áhugasömum er bent á að tryggja sér eintak í tíma því margt bendir til að bókin verði uppseld fyrir jólin.

Enn er hægt að ná í eintök í Bókakaffinu á Selfossi sem og öllum helstu bókabúðum og allmörgum stórmörkuðum.


Bókaútgáfan Sæmundur. 

 

 



Skráð af Menningar-Staður

 

03.12.2016 11:46

Húsið á Eyrarbakka 3. des. 2016

 

.

.

 

 

Húsið á Eyrarbakka opið


laugardaginn 3. des. 2016


 

Safnið verður einnig opið þrjá næstu sunnudaga.

Verið velkomin og aðgangur ókeypis

 

Jólin á Byggðasafni Árnesinga í Húsinu á Eyrarbakka hefjast í dag 3. desember með opnun jólasýningar, skáldastund og músastigagerð.

Í Húsinu verður heitt á könnunni allan laugardaginn frá kl. 13.00  og enginn aðgangseyrir.

Rithöfundar verða í stássstofu Hússins kl. 16.00–18.00 og lesa úr nýjum verkum sínum. Þetta árið verða það Auður Ava Ólafsdóttir, Árni Þórarinsson, Guðrún Eva Mínervudóttir, Vigdís Grímsdóttir og Þórarinn Eldjárn sem heimsækja okkur.


Jólasýning safnsins í borðstofunni opnar sama dag og á sýningunni þetta árið má sjá  skauta og sleða í eigu safnsins í sambland við jólatré gömul og ný. Skautaiðkun var hluti af vetramenningunni hér áður fyrr þegar næstan hvert einasta barn á Eyrarbakka og nágrenni renndi sér á skautum. Ungir sem gamlir fóru yfir frosin vötn, dælur og skurðir og hægt var skauta æði langt.

 

Þennan sama dag verður Kirkjubær einnig opinn og upplagt tækifæri til að sjá sýninguna sem opnaði þar í sumar. Milli kl. 13.00 og 15.00 geta gestir spreytt sig við músastigagerð í Kirkjubæ. Þetta fallega alþýðuhús verður síðan fyllt með músastigum.

Ávallt er hægt að panta séropnun fyrir hópa á safnið.

En sú nýjung verður þetta árið að aukaopnun verður á jólasýninguna þrjá sunnudaga í desember 4., 11., og 18. kl. 13.00–17.00.

Kirkjubæ verður opinn á sama tíma.

Verið velkomin.



Byggðasafn Árnesinga á Eyrarbakka.

 



Skráð af Menningar-Staður

03.12.2016 08:29

Sigmundur Andrésson - Fæddur 20. ágúst 1922 - Dáinn 16. nóvember 2016 - Minning

 

 

Sigmundur Andrésson.

 

Sigmundur Andrésson

- Fæddur 20. ágúst 1922 - Dáinn 16. nóvember 2016 - Minning

 

Sigmundur Andrésson bakarameistari fæddist á Eyrarbakka 20. ágúst 1922. Sigmundur lést á Dvalarheimilinu Hraunbúðum, Vestmannaeyjum, 16. nóvember 2016.

Foreldrar hans voru Kristrún Ólöf Jónsdóttir, f. 22.5. 1881, d. 22.9. 1934, og Andrés Jónsson, f. 18.10. 1896, d. 21.11. 1978.

Systkin Sigmundar voru Jón Pétur Andrésson, f. 1919, d. 2007, og Þuríður Andrésdóttir, f. 1924, d. 2002. Hálfbræður Sigmundar og samfeðra eru Kristján Óli Andrésson, f. 1935, og Hilmar Hrafn Andrésson, f. 1937.

 

Sigmundur giftist 2.10. 1947 Dóru Hönnu Magnúsdóttur, f. 27.6. 1925, d. 30.6. 2013.

Foreldrar hennar voru Halldóra Valdimarsdóttir, f. 9.7. 1903, d. 11.6. 1942, og Magnús Bergsson, f. 2.10. 1898, d. 9.12. 1961.

Börn Sigmundar og Dóru Hönnu eru:

1) Dóra Bergs, gift Sigmari Magnússyni, börn þeirra eru Hlynur, kvæntur Soukaina Nigrou, börn hans eru Kateryna, Richard Óskar og barn þeirra er Sigdór Zacharie. Dóra Hanna, gift Sighvati Jónssyni, börn þeirra eru Gabríel, Elmar Elí og Embla Dís. Heiðrún Björk, unnusti hennar er Vilberg Eiríksson, börn þeirra eru Aron Ingi og Arnar Gauti. Andrés Bergs.

2) Bergur Magnús, börn hans eru, Magnús, kvæntur Unu Sigríði Gunnarsdóttur, dóttir þeirra er Maren Júlía. Sturla, börn hans eru Sóley María og Kristján Rúnar. Ívar Örn, í sambúð með Amy Ósk Ómarsdóttur, synir hans eru Bergur Andri og Hávarður Arnar og sonur Amy Mikael Örn. Ingibjörg Reynisdóttir, börn hennar eru Kristjana Lind og Ísak Kári.

3) Andrés, börn hans eru Sigmundur, kvæntur Azadeh Andresson, dóttir þeirra er Asal. Sigurjón, kvæntur M. Söru Guðjónsdóttur, dætur þeirra eru Hrafnhildur Svala og Hekla Sif. Agnes Sif, dóttir hennar er Saga Sif. Guðrún Heba, f. 1989, d. 2009, og Ágúst Örn Gíslason.

4) Óskar, kvæntur Oddnýju Huginsdóttur, börn þeirra eru Huginn, Ástrós, og Ósk.

 

Simmi ólst upp í Smiðshúsum á Eyrarbakka, næstelstur af systkinum sínum. Um 10 ára aldur fannst skemmd í mjaðmarlið hans og lá hann í þrjú og hálft ár á Landspítalanum í gifsi frá ökkla upp að brjósti. Meðan Simmi lá á spítalanum lést móðir hans en þegar heim kom eftir sjúkraleguna hafði faðir hans tekið saman við Úlfhildi Sigurbjörgu Hannesdóttur, f. 1897, d. 1982, og gekk hún honum í móðurstað.

Árið 1946 hélt Simmi til Vestmannaeyja til að ljúka námi í bakaraiðn hjá Magnúsi Bergssyni, bakameistara í Magnúsarbakaríi. Þar kynntist hann tilvonandi eiginkonu sinni, dóttur Magnúsar, Dóru Hönnu (Bíbí).

Simmi og Bíbí keyptu Magnúsarbakarí árið 1957 og ráku með miklum myndarbrag til ársins 1979 þegar synir þeirra, Bergur og Andrés, tóku við rekstrinum. Eftir að hann hætti að baka stofnaði hann fornbókaverslun og bókband. Simmi var safnvörður á Byggðasafni Vestmannaeyja frá 1986 til 1992 við góðan orðstír.

Simmi var virkur í ýmiss konar félagsstarfi. Hann var í Akóges og gegndi þar trúnaðarstörfum, var m.a. formaður þrisvar sinnum. Simmi og Bíbí tóku einnig virkan þátt í starfi Oddfellow (IOGT). Simmi var einn af stofnendum Sögufélags Vestmannaeyja og heiðursfélagi í Taflfélaginu. Hann var í stjórn Landssambands bakarameistara og einn af stofnendum Esperantofélagsins í Eyjum.

Simmi og Bíbí voru samrýnd hjón og gift í 66 ár, en Bíbí lést árið 2013.

 

Útför Sigmundar fer fram frá Landakirkju í Vestmannaeyjum í dag, laugardaginn 3. desember 2016, kl. 13.

_____________________________________________________________________________________________________


Minningarorð Helga Bernódussonar

 

Sigmundur Andrésson bakari var höfðingi í lund, og höfðinglegur að vallarsýn þegar hann stóð beinn í hægra fótinn. Laglegur maður og svipmikill. Hann eltist vel, hélt viti sínu og lífsgleði fram á hinstu daga. Eyrbekkingur var hann, með listamannsæð, efldi og tók þátt í margvíslegu menningarlífi á ævi sinni.

Ég var í æsku eins og heimilisköttur í Magnúsarbakaríi, Hótel Berg eða Tungu eins og húsið hét, og man enn alla króka og kima þar þótt langt sé um liðið og húsið horfið undir storkið hraun. Yfir því rausnarmikla heimili var góður svipur og Magnús gamli Bergsson, tengdafaðirinn, bakari og útgerðarmaður, var eins og lávarður þessa seturs.

Í þetta hreiður íhaldsins kom svo gauksungi, rúmlega tvítugur sósíalisti. En sambúð þeirra Sigmundar og hins ljúfa Magnúsar, eins af forustumönnum sjálfstæðismanna, var í vinsemd og alla tíð með virðingu á báða bóga, friður í húsi.

Þótt Sigmundur yrði fyrir því lífsóláni í æsku að fá meinsemd í vinstra fót eftir slys, og gengi skakkur upp frá því, lét hann þau örlög aldrei beygja sig, stóð jafnfætis öllum sem hann átti skipti við. Spítalavistin var að sönnu erfið ungum dreng en gaf færi á að næra andann með lestri og listnautn sem mótaði hann alla ævi.

Bakaraneminn frá Eyrarbakka sótti til Magnúsar Bergssonar í Vestmannaeyjum. Bíbí, dóttir Magnúsar, og síðar eiginkona Sigmundar, lýsti eitt sinn fyrir mér stundinni þegar knúið var dyra austan megin í Tungu; hún fór fram, leist ekki sérlega vel á komumann en rétti honum þó höndina. Þá gnast í örlagaþráðum. Hvorugu gat á því augnabliki komið í hug að á stéttinni stæði síðar höfðingi þessa húss, né var þá fyrir sjónum þeirra mynd sem var tekin 60 árum síðar af þeim aldursprýddum og umsetnum afkomendum og tengdabörnum.

Sigmundur Andrésson tók daginn mjög snemma, sýndi einstæðan dugnað í starfi, rak Magnúsarbakarí með góðum afgangi, gætinn og hafði einn manna lykil að peningaskápnum. Um sextugt söðlaði hann um, keypti gamalt hús sem hann nefndi Spörvaskjól og tók að binda inn bækur, selja eldri skræður og hafði bókauppboð. Þar varð brátt athvarf helstu kvista bæjarins. Starfsævi sinni lauk hann á Byggðasafni Vestmannaeyja.

Sigmundur skrifaði mikið, æskuminningar frá Eyrarbakka, króníku um mannlíf í Eyjum og fleira, flest í handritum. Hann ritaði kynstur af bréfum og færði dagbók lengi ævinnar. Þess utan teiknaði hann og málaði. Eins og margir sósíalistar var hann esperantisti, en trúði ekki á anda, svo ég viti, eins og flokksfélagar hans margir.

Sigmundur var félagshneigður og hvarvetna hrókur alls fagnaðar, hafði gleði og gaman af lífsvatninu og tók stundum rispur, en Bíbí fyrirgaf honum þær, kannski ekki daginn eftir en innan fárra dægra, sagði hann sjálfur.

Það er ljúft að minnast samtala við þennan fróða og lífsreynda mann. Og aldrei gleymast toddý-partíin hjá Ingólfi á Oddsstöðum þar sem Sigmundur varð ungur á ný og framdi dans undir írsku hljómfalli. Nú er þessi góði vinur kvaddur sem lífgaði svo marga stund.

Guð veiti honum fagra hvíld.

 

Helgi Bernódusson.

_________________________________________________________


Minningarorð Sigurjóns Andréssonar
 

10. janúar 1946 siglir farþegaskipið Laxfoss sína fyrstu ferð til Vestmannaeyja. Um borð er ungur maður, Sigmundur Andrésson frá Smiðshúsum á Eyrarbakka. Þetta er fallegur dagur, blankalogn og Eyjarnar standa í vatni. Það er smá snjóföl yfir bænum er skipið leggst að Básaskerbryggju sem öll iðar af lífi. Ungi maðurinn spyr til vegar, hvar hann finni Hótel Berg? Það er ekki laust við að hann stingi dálítið í stúf þar sem hann gengur, nokkuð áberandi haltur, austur Strandveginn.

Afi minn, Simmi bakari, er 23 ára þegar hér er komið sögu. Hann ólst upp á Eyrarbakka við mikla fátækt og aðeins 10 ára gamall var hann lagður inn á spítala í kjölfar óhapps er hann féll af hestbaki. Mjaðmarliður skemmdist og lá hann á Landspítalanum í þrjú og hálft ár í gipsi frá ökkla upp að brjósti. Þegar Simmi hafði legið rúm tvö ár á spítalanum lést móðir hans og tók hann fráfall hennar afar nærri sér. Þessi erfiða lífreynsla mótaði afa og kenndi honum að treysta umfram allt á sjálfan sig.

Eftir spítalavistina vann hann ýmsa verkamannavinnu á Bakkanum og stundaði líka sjóinn frá Þorlákshöfn og Sandgerði. Tvítugur hóf Simmi nám í bakaraiðn hjá Lárusi Andersen, bakara á Eyrarbakka. Lárus og Simmi sömdu síðan um að hann fengi að ljúka námi í nýtískulegra bakaríi hjá Magnúsi Bergssyni, bakarameistara í Magnúsarbakaríi í Vestmannaeyjum, en Lárus hafði unnið hjá Magnúsi.

Þegar Simmi bankaði á dyrnar á Hótel Berg kom ung og falleg kona til dyra. Simmi spurði eftir Magnúsi bakarameistara en stúlkan svaraði: „Ert þú maðurinn sem á að byggja ofninn?“ „Nei, ég kem utan af Eyrarbakka og á að klára að læra hérna í bakaríinu,“ sagði Simmi. Unga daman lét sér fátt um finnast og kallaði á föður sinn.

Teningunum er kastað og örlögin ráðin. Ástin tók stuttu síðar völdin hjá Simma og Bíbí og varði hjónaband þeirra í 66 ár en amma lést árið 2013. Afi sagði síðar um ömmu: „Hún er konan sem opnaði mér dyr og átti eftir að verða mér mikill áhrifavaldur og hamingja gegnum lífið.“

Afi og amma ráku Magnúsarbakarí með miklum myndarskap. Ég man hvað það gladdi þau þegar ég hóf störf hjá föður mínum í bakaríinu og fór að læra fjölskylduiðnina. Þau bjuggu þá á efri hæð bakarísins og það gaf mér mikið að geta átt í daglegum samskiptum við þau.

Afi Simmi var einhver fróðasti maður sem ég hef hitt og maður kom nánast aldrei að tómum kofunum hjá honum. Hann sagði skemmtilega frá og var sjálfur sérstaklega skemmtilegur. Afi var alla tíð róttækur í hugsun og vildi að allir hefðu jöfn tækifæri.

Lífreynsla afa á hans yngri árum herti skrápinn og var hann lítið fyrir að bera tilfinningar sínar á torg. Eftir því sem árin færðust yfir upplifði maður þó meira mýkri hliðar hans og þá gafst tækifæri til að kynnast honum betur og skilja hann.

Það voru forréttindi fyrir okkur krakkana að eiga Simma og Bíbí fyrir afa og ömmu. Það var alltaf gott að vera hjá þeim og betri ömmu og afa er varla hægt að hugsa sér. Við Sara erum líka þakklát fyrir að dætur okkar skyldu fá að njóta samvista og visku langafa og langömmu langt fram á táningsárin.

Takk fyrir allt, kæri afi minn.

 

Sigurjón Andrésson.



Morgunblaðið 3. desember 2016.


Skráð af Menningar-Staður