Menningar-Bakki * Viðhalda og efla þjóðlega menningararfleið til sjávar og sveita*
-------- Alþýðuhúsið á Eyrarbakka - Vinir alþýðunnar - Á undan sinni framtíð --- "Stærra í hugum okkar en við sjálfir gerum okkur grein fyrir" ---

10.12.2013 06:13

Merkir Íslendingar - Jón Guðmundsson

Mynd úr gagnasafni Morgunblaðsins

Jón Guðmundsson.

 

Merkir Íslendingar - Jón Guðmundsson

 

Jón Guðmundsson, ritstjóri Þjóðólfs, fæddist í Melshúsum í Reykjavík 10. desember 1807. Foreldrar hans voru Guðmundur Bernharðsson í Melshúsum og Ingunn Guðmundsdóttir.

Eiginkona Jóns var Hólmfríður, systir Þuríðar, langömmu Vigdísar Finnbogadóttur og Önnu, móður Matthíasar Johannessen skálds.

Jón lærði fyrst hjá séra Þorvaldi Böðvarssyni, prófasti og skáldi í Holti í Önundarfirði og síðar Holti undir Eyjafjöllum er síðar varð tengdafaðir hans. Hann fór í Bessastaðaskóla 1824, ári á eftir Jónas Hallgrímssyni, jafnaldra sínum, en missti tvö ár úr skóla vegna veikinda og var haltur síðan. Hann lauk stúdentsprófi 1832.

Jón var skrifari hjá landfógeta og settur til að gegna embætti hans um hríð 1836, var umboðsmaður Kirkjubæjarklaustursjarða 1837-47 og bjó þar, var settur sýslumaður í Skaftafellssýslu 1849 en fór utan til laganáms 1850 og lauk því ári síðar.

Jón hafði verið fulltrúi Íslands á stjórnlagaþingi Dana 1848-49. Hann var fulltrúi á Þjóðfundinum í Reykjavík 1851 og var þar í forystu, ásamt Jóni Sigurðssyni, þar sem barist var fyrir landsréttindum Íslendinga. Hann fór utan það ár, ásamt nafna sínum, í erindum Þjóðfundarins, en í banni stiftamtmanns. Við það missti hann sýslumannsembættið og von um frekari embættisveitingar.

Jón var ásamt nafna sínum einn helsti leiðtogi sjálfstæðisbaráttunnar um og eftir þjóðfundinn 1851. Hann eignaðist blaðið Þjóðólf í Reykjavík 1852 og ritstýrði því til 1874 en blaðið kallaði hann „blað lýðsins og þjóðernisflokksins – oppositionsblað“. Hann var alþm. Skaftfellinga 1845-58, Vestur-Skaftfellinga 1858-69 og kosinn alþm. Vestmannaeyja 1874 og bæjarfulltrúi í Reykjavík 1856-68. Þá var hann málflutningsmaður við landsyfirréttinn frá 1858 til æviloka. Einar Laxness ritaði ævisögu Jóns Guðmundssonar, sem gefin var út af Sögufélagi og Ísafold 1960, og annaðist einnig útgáfu bréfa Jóns ritstjóra til Jóns forseta 1845-1855.

Jón lést 31. maí 1875

Morgunblaðið þriðjudagurinn 10. desember 2013 - Merkir Íslendingar

Þjóðfundarmálverk Gunnlaugs Blöndal, fullgert 1956. Hangir í Alþingishúsinu.

 

Skráð af Menningar-Staður