Menningar-Staður
Félagsheimilið Staður á Eyrarbakka

06.03.2019 19:40

Litla-Hraun - sögusýning í Húsinu

 

 

 

Litla-Hraun – sögusýning í Húsinu

 

 

Í tilefni 90 ára afmælis Fangelsisins á Litla-Hrauni efna fangelsið og Byggðasafn Árnesinga til sögusýningar í borðstofu Hússins á Eyrarbakka.

Sýningin opnar á afmælisdeginum föstudaginn 8. mars 2019 kl. 17.

 

Á sýningunni er sögð saga fangelsisins. Þróun á starfsemi Litla Hrauns sem stofnunnar er þar í forgrunni en auk þess er litið inní veröld fangavarða, fanga og samfélagsins í kring. Sýningin er byggð á ýmsum munum frá fangelsinu, ljósmyndum sem til eru og gagnorðum sýningartextum.

 

Vinnuhælið á Litla-Hrauni tók til starfa 8. mars 1929 í byggingu í útjaðri Eyrarbakka sem reist var sem sjúkrahús en hóf svo ekki starfsemi  sökum fjárskorts. Á þessum tíma voru refsifangamálefni í miklum ólestri og sáu yfirvöld þarna tækifæri til að leysa úr þeim vanda með því að fá sjúkrahúsbyggingunni  það hlutverk að hýsa refsifanga.  Starfsemin hét Vinnuhælið á Litla-Hrauni og voru jarðirnar Stóra- og Litla-Hraun lagðar undir starfsemina og rekinn búskapur á vinnuhælinu til 1970. Síðar var starfseminni breytt úr vinnuhæli í afplánunarfangelsi og starfsemin fékk heitið Fangelsið Litla-Hraun.  Stofnunin er stærsta fangelsi landsins og eru þar allt að 87 fangar og 57 stöðugildi. Tíu byggingar eru við fangelsið.

 

Sýningin verður opin allar helgar í mars og apríl kl. 14-17. Auk þess verður séropnun í kringum páska og opið á sama tíma alla virka daga frá 15. apríl.

Sumaropnun safnsins hefst 1. maí og þá eru söfnin opin uppá gátt alla daga kl. 11-18. Ávallt heitt á könnunni og verið velkominn.

 

Sýningin er styrkt af Uppbyggingasjóði Suðurlands.

 

Byggðasafn Árnesinga og Fangelsið Litla-Hraun.



Skráð af Menningar-Staður.

 

06.03.2019 06:54

Litla-Hraun 90 ára 8. mars 2019

 

 

Mynd frá Björn Ingi Bjarnason.

 

 

 

Litla-Hraun 90 ára 8. mars 2019

 

 

Næsta föstu­dag verða liðin 90 ár frá því fyrstu fang­arn­ir komu á Litla-Hraun,

árið 1929, tveir Dan­ir og einn Íslend­ing­ur.

Af því til­efni verður sögu­sýn­ing opnuð í Hús­inu á Eyr­ar­bakka.

 

 

Ég held að þeir hafi ekki farið í fang­elsið fyr­ir mikl­ar mis­gerðir þess­ir fyrstu fang­ar, þetta var á bann­ár­un­um, svo kannski voru þeir að brugga,“ seg­ir Lýður Páls­son, safn­stjóri í Hús­inu á Eyr­ar­bakka, Byggðasafni Árnes­inga, en þar verður opnuð nk. föstu­dag sögu­sýn­ing um fang­elsið Litla-Hraun.

„Bygg­ing­in Litla-Hraun reis 1920 og átti að vera sjúkra­hús fyr­ir Suður­land, en ekki fékkst rekstr­ar­fé til að reka það. Árið 1928 seldi Lands­bank­inn rík­is­sjóði húsið því þá voru refsifanga­mál í ólestri, eina fang­elsið var á Skóla­vörðustíg og gat ekki tekið við þeim fjölda sem þurfti að hýsa. Samt sem áður var frek­ar lítið um fanga á Litla-Hrauni til að byrja með,“ seg­ir Lýður og rifjar upp frá­sögn úr Nonna­bók­un­um sem hann las sem ung­ur dreng­ur, en þar seg­ir af því þegar Jón­as frá Hriflu bauð Nonna í bíltúr aust­ur fyr­ir fjall, og þeir komu við á Eyr­ar­bakka.

„Þá var aðeins einn fangi á Litla-Hrauni, sem hef­ur verið heil­mikið rými fyr­ir einn mann, enda sagði Nonni að fang­inn vildi hvergi ann­ars staðar vera. Starf­sem­in var því ró­leg fyrstu ára­tug­ina, en fang­elsið hef­ur stækkað með ár­un­um, mikið verið byggt við það, ég held að þetta séu tíu bygg­ing­ar núna. Og nú eru þar allt að 87 fang­ar í einu. Litla-Hraun er stór vinnustaður, þarna eru 57 stöðugildi. Störf fanga eru fjöl­breytt, þeir búa m.a. til skilti á bíla, þar er tré­smíðaverk­stæði og fang­arn­ir smíða fugla­búr í sam­vinnu við Fugla­vernd, þeir taka að sér bílaþrif og ým­is­legt fleira. Fang­elsið er líka í sam­starfi við Lista­há­skól­ann um að búa til list­ræna gripi. Á sýn­ing­unni verðum við með sýn­is­horn af því sem fang­ar búa til, segj­um sög­una og verðum með ýmsa gripi úr fang­els­inu, sum­ir eru úr­elt­ir eins og gömlu riml­arn­ir af aðal­bygg­ing­unni, en þeir voru fjar­lægðir um alda­mót­in 2000 þegar gerðar voru end­ur­bæt­ur.“

 

Óvenju­leg­ir skrif­andi fang­ar

Lýður seg­ir að einnig verði á sýn­ing­unni bæk­ur sem skrifaðar hafa verið á Litla-Hrauni.

 

„Á stríðsár­un­um voru vistaðir á Litla-Hraun þrír fang­ar vegna póli­tískra af­skipta, verka­lýðsforkólf­ar. Átta menn voru dæmd­ir fyr­ir að dreifa bréfi sem inni­hélt til­mæli til breskra her­manna um að þeir gengju ekki í störf ís­lenskra verka­manna. Her­inn tók hart á þessu, því bréfið var nokkuð niðrandi, og menn­irn­ir voru dæmd­ir í hæsta­rétti. Þrír þeirra fóru á Litla-Hraun, og einn þeirra, Hall­grím­ur Hall­gríms­son skrifaði þar bók­ina Und­ir fána lýðveld­is­ins. Bók­in var gef­in út en hún fjallaði um veru Hall­gríms í spænsku borg­ara­styrj­öld­inni 1936-1940. Hall­grím­ur var því mjög óvenju­leg­ur fangi,“ seg­ir Lýður og bæt­ir við að fleiri fang­ar hafi nýtt tím­ann á Hraun­inu til sköp­un­ar, því eitt sinn hafi hljóm­sveit verið starf­andi í fang­els­inu.

„Fanga­hljóm­sveit­in Fjötr­ar varð til í fang­els­inu en hún var skipuð þeim Rún­ari Þór Pét­urs­syni, Hall­dóri Fann­ari Ell­erts­syni, Sæv­ari Ciesi­elski og Sig­urði Páls­syni. Þeir gáfu út plöt­una Riml­arokk sem al­farið varð til á Hraun­inu,“ seg­ir Lýður og bæt­ir við að einnig muni hann eft­ir stórri tréstyttu af fanga­verði sem fangi nokk­ur bjó til. „Hún er úr trékubb­um, ekki ósvipuð aðferðinni sem Aðal­heiður á Sigluf­irði not­ar við sína skúlp­túra.“

 

Fang­ar á skaut­um á Hóp­inu

Lýður seg­ir Litla-Hraun vera hluta af bæn­um þar sem það stend­ur í útjaðri Eyr­ar­bakka.

 

„Þarna dvelja menn sem verður á í líf­inu og sam­fé­lagið heimt­ar refs­ingu, svo það er hluti af nú­tímaríki að reka fang­elsi. Það hef­ur verið góð sátt um starf­sem­ina á Litla-Hrauni og ýms­ir Eyr­bekk­ing­ar hafa unnið þar sem fanga­verðir. Reynd­ar voru gerðar at­huga­semd­ir við það um miðja síðustu öld þegar fang­ar voru á skaut­um með börn­um á Hóp­inu, sem er þar rétt hjá. Þegar þurfti hér áður að bjarga verðmæt­um í frysti­hús­inu var oft hóað í fanga til að gera að afl­an­um. Það er mik­il sátt um fang­elsið, sem er góður vinnustaður og sést best á því hversu lengi þeir hald­ast í starfi fanga­verðirn­ir. Al­gengt er að þeir starfi þar í 30 til 40 ár.“

 

Hefði ekki enst í hark­inu

Sig­urður Stein­dórs­son er einn þeirra, en hann hef­ur starfað á Litla-Hrauni frá því árið 1977, eða í 42 ár.

 

„Sam­starfs­fólkið er mér efst í hug, því ég hef verið hér með gríðarlega mörgu fólki, bæði fanga­vörðum og föng­um. Ætli ég sé ekki búin að starfa með 400 fanga­vörðum þegar með eru tald­ir sum­araf­leys­inga­menn. Fang­arn­ir gætu verið milli fjög­ur og fimm þúsund sem hafa verið hér á minni starfsævi,“ seg­ir Siggi.

„Þetta hef­ur á viss­an hátt verið eins og að vera kenn­ari í skóla, en ég hef und­an­far­in tutt­ugu ár ekki verið í dæmi­gerðri fanga­vörslu, held­ur sinnt skrif­stofu- og mót­töku­störf­um hér í fang­els­inu. Ég hefði ekki enst í 40 ár í mesta hark­inu inni á göng­un­um sem dæmi­gerður fanga­vörður, það er þrek­virki hjá þeim sem geta það, en nokkr­ir menn hafa enst þar í þrjá­tíu ár.“

Siggi seg­ist fyrstu tæp­lega tutt­ugu árin hafa haft um­sjón með úti­vinnu fanga. „Rétt eins og núna þá sáu fang­arn­ir um lóðar­vinnu, slátt og hirðingu, snjómokst­ur á vetr­um, máln­ing­ar­vinnu og smá­viðhald fang­els­is­ins. Hér var líka mik­il steypu­vinna um tíma, tutt­ugu fang­ar unnu við gang­stétt­ar­hell­u­gerð.“

 

Með hnífa að taka upp róf­ur

Siggi seg­ir að það sem hafi verið einna erfiðast í starf­inu hafi verið tor­tryggn­in.

 

„Það er býsna erfitt að geta ekki alltaf treyst fólki og auðvitað tor­tryggja fang­ar líka fanga­verði. Þannig að sam­skipt­in geta verið snú­in en menn eru stöðugt að leita leiða til að gera lífið bæri­legra inn­an veggja fang­els­is. “

Siggi seg­ir að eitt af því sem hafi mikið breyst séu regl­ur í sam­skipt­um fanga og fanga­varða.

„Fyrstu árin mín hér var litið svo á að við fanga­verðir ætt­um ekki að hafa sam­neyti við fanga, ekki um nein mál­efni og alls ekki per­sónu­leg. Þetta hef­ur snar­breyst, nú er lagt upp úr því að fanga­verðir séu ákveðinn stuðning­ur fyr­ir fanga.“

Siggi seg­ir margs að minn­ast frá löng­um starfs­ferli.

„Senni­lega þætti skondið í dag að hér áður fór ég með fimm fanga í rútu á Sel­foss í sund á hverju mánu­dags­kvöldi. Þá var allt frjáls­ara. Við vor­um með mikla róf­u­rækt hér í mýr­inni um 1982 og þá var kannski einn fanga­vörður send­ur þangað með fjóra fanga að upp­skera, og fang­arn­ir fengu hnífa til verks­ins. All­ir ró­leg­ir og ekk­ert mál,“ seg­ir Siggi og hlær.

„Fram­an af var Litla-Hraun nán­ast eins og sveita­heim­ili, til­tölu­lega frjáls­legt, lítið var um girðing­ar og menn fóru ekki mikið í burtu. Nú er þetta allt orðið öfl­ugra, stærsta breyt­ing­in er til­koma eft­ir­lits­mynda­véla og tækja til að auðvelda okk­ur störf­in,“ seg­ir Siggi sem hef­ur gengið og hjólað til og frá vinnu í meira en 40 ár, sem hann seg­ir ótví­ræðan kost.

 

Mynd frá Björn Ingi Bjarnason.
 


Morgunblaðið 6. mars 2019

Krist­ín Heiða Krist­ins­dótt­ir
khk@mbl.is


 


Skráð af Menningar-Staður

04.03.2019 17:33

Ný stjórn Fangavarðafélagsins

 

 

Nýja stjórn Fangavarðafélags Íslands.

Efri röð f.v: Ásgerður Jóhannesdóttir, Brynjar Jónsson og Kristján Hoffmann.
Neðri röð f.v: Victor Gunnarsson og Jón Ingi Jónsson.
Ljósm.: Björn Ingi Bjarnason.

 

 

Ný stjórn Fangavarðafélagsins

 

 

Aðalfundur Fangavarðafélags Íslands var haldinn í Fangelsinu á Hólmsheiði fimmtudaginn 21. febrúar 2019

 

Sjálfkjörið var í stjórn Fangavarðafélagsins sem skipa:

 

Jón Ingi Jónsson, formaður – fangavörður á Litla-Hrauni

Aðrir í stjórn:

Victor Gunnarsson – fangavörður á Litla-Hrauni

Kristján Hoffmann – fangavörður að Sogni

Brynjar Jónsson – fangavörður á Hólmsheiði

Ásgerdur Jóhannesdóttir – fangavörður á Hólmsheiði

.

Framhaldsaðalfundur Fangavarðafélagsins verður haldinn hinn 9. maí 2019.

 

 
 
Frá aðalfundinum.

 


Skráð af Menningar-Staður

04.03.2019 06:46

Eyjan Vigur til sölu

 

 

Eyjan Vigur í Ísafjarðardjúpi. Ljósm.: Mats Wibe Lund.

 

 

Eyjan Vigur til sölu

 

 

Bæjarstjórn Ísafjarðarbæjar hefur samþykkt áskorun til umhverfisráðherra og ríkisstjórn Íslands um að kaupa eyjuna Vigur í Ísafjarðardjúpi.

 

Óttast bæjarstjórnin að nýir eigendur loki fyrir aðgang almennings að eyjunni.

 

Salvar Baldursson, bóndi í Vigur segir að nokkuð hafi verið um fyrirspurnir um kaup á eyjunni og meiri áhugi hafi verið erlendis frá, en jörðin er enn óseld.



Sklráð af Menningar-Staður

03.03.2019 06:50

Merkir Íslendingar - Jón Þorláksson

 

 

Jón Þorláksson (1877 - 1935).

 

 

Merkir Íslendingar - Jón Þorláksson

 

 

Jón Þorláksson forsætisráðherra fæddist í Vesturhópshólum 3. mars 1877.

Foreldrar hans voru Þorlákur Þorláksson, hreppstjóri þar, og k.h., Margrét Jónsdóttir húsfreyja.
 

Föðurbróðir Jóns var Þórarinn Þorláksson listmálari, en systir Jóns var dr. Björg Þorláksson, fyrsti íslenski kvendoktorinn.

Kona Jóns var Ingibjörg, dóttir Jean Valgard vann Deurs Claessen, landsféhirðis, og Kristín Eggertsdóttur Briem. Þau Jón og Ingibjörg áttu tvær kjördætur.
 

Jón lauk stúdentsprófi frá Lærða skólanum 1897, með hæstu einkunn í sögu skólans, og prófi í byggingaverkfræði frá DTH í Kaupmannahöfn 1903, þriðji Íslendingurinn sem lauk verkfræðiprófi.
 

Jón rannsakaði byggingarefni og brúargerð hér á landi 1903-1905, var skólastjóri Iðnskólans í Reykjavík frá stofnun 1904-1911, landsverkfræðingur 1905-1917, rak sjálfstæða verkfræðistofu og byggingavöruverslun í Reykjavík 1917-1923 og síðan verslunina í samvinnu við Óskar Norðmann til æviloka, var bæjarfulltrúi í Reykjavík 1906-1908 og 1910-22, alþingismaður 1921-33, fjármálaráðherra 1924-27, forsætisráðherra 1926-27 og borgarstjóri í Reykjavík frá 1933 og til dauðadags. Hann var formaður Verkfræðingafélags Íslands, einn helsti stofnandi og seinni formaður Íhaldsflokksins 1926-29 og fyrsti formaður Sjálfstæðisflokksins.
 

Jón var einn merkasti framfarasinni Íslandssögunnar. Hann hafði mikil áhrif á upphaf steinsteyptra húsa hér á landi, skipulagði og vann að brúa- og vegagerð, stofnaði pípugerð fyrir holræsi, stóð fyrir stofnun almenningsbaðhúss í Reykjavík 1907, rannsakaði og vann að fyrstu almenningshitaveitu í heiminum og skrifaði rit um vatnsorku landsins.
 

Jón var hægur í framgöngu, yfirvegaður og um fram allt rökfastur.
 

Ævisaga Jóns, eftir Hannes Hólmstein Gissurarson, kom út 1992.
 

Jón lést 20. mars 1935.

 

Morgunblaðið.


Skráð af Menningar-Staður.

02.03.2019 15:39

Ný útgáfa: Hjálparorð fangans - orð til íhugunar

 

 

 

Ný útgáfa:

Hjálparorð fangans – orð til íhugunar

 

 

Árið 1993 kom út bókin Hjálparorð fangans – orð til íhugunar og bænir, eftir Hrein S. Hákonarson, fangaprest þjóðkirkjunnar.

 

Nú er komin önnur útgáfa af þessari bók, stytt og endurskoðuð. Skálholtsútgáfan – útgáfufélag þjóðkirkjunnar gefur hana út eins og hina fyrri.

 

Í bókinni er að finna íhuganir sem eru sérstaklega ætlaðar föngum; hver íhugun byggir á ákveðnum ritningarstað. Þá er að finna nokkur kjarnaatriði kristinnar trúar í bókinni, eins og boðorðin tíu og postullegu trúarjátninguna auk nokkurra kunnra bæna.

 

Fyrsta útgáfan sem kom út fyrir rúmum 25 árum er löngu gengin til þurrðar. Bókinni er dreift endurgjaldslaust til fanga í fangelsum landsins en þeir kunnu að meta bókina á sínum tíma og ekki ástæða til að ætla en að þau sem eru nú í fangelsum landsins taki endurútgáfunni vel.

 

Bókin er gefin út með aðstoð kirkjunnar og nokkurra valinkunnra einstaklinga.

 

 

Séra Hreinn S. Hákonarson.

 




Skráð af Menningar-Staður.

 

02.03.2019 08:06

Vor í Árborg 25. - 28. apríl 2019

 

 

 

 

Vor í Árborg 25. – 28. apríl 2019

 

 

Menningar- og bæjarhátíðin „Vor í Árborg 2019″ verður haldin 25. – 28. apríl 2019. 

 

Skipulagning er á undirbúningsstigi og hvers kyns tillögur að dagskráratriðum og/eða hugmyndum um menningarviðburði eru vel þegnar.

 

Hér með er óskað eftir þátttöku félaga og samtaka, einstaklinga og áhugahópa, fyrirtækja og stofnanna.

 

Fjölskylduleikurinn, „Gaman- saman sem fjölskylda”– verður áfram hluti af hátíðarhöldunum. Sértakt vegabréf verður gefið út með dagskrá hátíðarinnar sem stimplað verður í eftir þátttöku í atburðum og heimsóknum á viðburði. Vegabréfinu er síðan skilað inn eftir hátíðina og eiga þátttakendur möguleika á veglegum vinningum.

 

Áhugasamir hafi samband við Ólaf Rafnar Ólafsson, atvinnu- og viðburðafulltrúa, olafur.rafnar@arborg.is eða Braga Bjarnason, menningar- og frístundafulltrúa, bragi@arborg.is eða í síma 480-1900.

 

Með von um góðar undirtektir,

 

Íþrótta- og menningarnefnd Sveitarfélagsins Árborgar




Skráð af Menningar-Staður.

01.03.2019 21:02

Merkir Íslendingar - Sigurður Eggerz

 

 

Sigurður Eggerz (1875 - 1945).

 

Merkir Íslendingar - Sigurður Eggerz

 

Sigurður Eggerz ráðherra fæddist á Borðeyri 1. mars 1875.

Foreldrar hans voru Pétur Friðriksson Eggerz, kaupstjóri þar, og Sigríður Guðmundsdóttir húsfreyja.
 

Í ættum Sigurðar og fjölskyldu eru óvenju margir alþingismenn og ráðherrar, s.s. bróðir hans, Guðmundur, alþingismaður og sýslumaður, og tveir mágar hans, Páll Ólafsson, ritstjóri og alþingismaður, og Ólafur Thorlacius alþingismaður, faðir Kristjáns Thorlacius sem var formanns BSRB og varaþingmaður.
 

Þá var Sigurður kvæntur Solveigu, dóttur Kristjáns Jónssonar ráðherra, bróður Péturs ráðherra og Steingríms, alþingismanns og bæjarfógeta á Akureyri, en þeir voru synir Jóns Sigurðssonar, alþingismanns og héraðshöfðingja á Gautlöndum, og eru því af Gautlandsætt og Reykjahlíðarætt, fjölmennustu ráðherraætt landsins.
 

Tengdamóðir Sigurðar var hins vegar Anna Þórarinsdóttir, dóttir Þórarins Böðvarssonar alþingismanns sem átti ræturnar að Holti í Önundarfirði.
 

Sigurður lauk stúdentsprófi frá Lærða skólanum 1895 og lögfræðiprófi frá Hafnarháskóla 1903. Hann var sýslumaður á nokkrum stöðum, lengst af i Vík í Mýrdal, var alþingismaður 1911-1915, 1916-1926 og 1927-1931. Hann varð ráðherra Íslands 1915 en sagði af sér ári síðar er konungur vildi ekki fallast á fyrirvarann um uppburð íslenskra mála í Ríkisráði Dana. Þá var Sigurður fjármálaráðherra 1917-20 og forsætisráðherra 1922-24.
 

Sigurður var síðan bankastjóri Íslandsbanka frá 1924 þar til bankinn var lagður niður 1930. Hann sinnti lögmannsstörfum í Reykjavík, var bæjarfógeti á Ísafirði 1932-34 og á Akureyri 1934-1945.
 

Sigurður var fyrirmannlegur og höfðinglegur á velli, þótti flekklaus, ljúfur og alþýðlegur, og umtalsverður áhugamaður um skáldskap eins og fleiri stjórnmálamenn þá.  
 

Sigurður lést 16. nóvember 1945.

Morgunblaðið.



Skráð af Menningar-Staður.

28.02.2019 06:50

Geitur eru skemmtilegar en þrjóskar

 

 

 

 

 

Geitur eru skemmtilegar en þrjóskar

 

Þau láta sér ekki leiðast þó hætt séu að vinna.

Björg og Emil halda nokkr­ar geit­ur og kind­ur þar sem þau búa á Eyr­ar­bakka og auk þess safn­ar Emil kaffikrús­um.

Þau segja geit­ur vera sér­lega mann­elsk­ar skepn­ur.

 

Þessi bolla­söfn­un á upp­haf sitt í því að fyr­ir um þrjá­tíu árum átti ég er­indi í fyr­ir­tæki í Reykja­vík og á leið minni þaðan út sá ég í glugga á stiga­gang­in­um drullu­skít­uga krús sem merkt var fyr­ir­tæk­inu og ég greip hana og stakk henni í vas­ann. All­ar göt­ur síðan hef ég safnað fyr­ir­tækja­boll­um, ís­lensk­um og er­lend­um, og nú eru krús­irn­ar orðnar um 120. Ég setti mér ákveðið mark­mið þegar ég byrjaði að safna þess­um krús­um, þær áttu að vera merkt­ar fyr­ir­tækj­um og þeim átti að vera stolið. En ég hef farið mikið út af því spori í gegn­um tíðina, því fólk hef­ur gefið mér marg­ar krús­ir til að bæta í safnið. Ég er orðinn latur við að kíkja sjálf­ur eft­ir krús­um, krakk­arn­ir koma mest með þetta til mín núorðið,“ seg­ir Emil Ragn­ars­son þar sem hann sýn­ir blaðamanni bolla­safnið sitt á heim­ili sínu og eig­in­kon­unn­ar Ingi­bjarg­ar Guðmunds­dótt­ur á Eyr­ar­bakka.

Þegar boll­arn­ir eru skoðaðir kem­ur í ljós að marg­ir þeirra eru minn­is­varðar horf­inna fyr­ir­tækja. „Sum­ir þess­ir boll­ar hafa sann­ar­lega náð að end­ast bet­ur en fyr­ir­tæk­in sjálf, en svo eru líka marg­ir þeirra með eldri lógó­um sem ekki eru leng­ur í notk­un þó fyr­ir­tæk­in lifi, til dæm­is er hér gam­all bolli frá Lands­bank­an­um með lógói sem aðeins eldra fólk man eft­ir. Bank­arn­ir hafa sum­ir lagt upp laupa og lifnað við aft­ur með nýj­um lógó­um,“ seg­ir Emil og dreg­ur fram bolla frá Pósti og síma með löngu gleymdu lógói. At­hygli vek­ur að þrír boll­ar í safni Em­ils eru merkt­ir Morg­un­blaðinu og hafði sá nýj­asti bæst í hóp­inn aðeins fyr­ir viku , en allt eru það gaml­ir Mogga­boll­ar sem ekki sjást leng­ur á borðum í því fyr­ir­tæki.

„Ég á líka þrjá bolla úr Kántrýbæ á Skaga­strönd og eng­ir tveir eru eins. Einn er meira að segja með vísu: „Sendu burtu sorg og kvíða, söng­ur­inn til hjart­ans nær, á sér framtíð ör­ugg­lega, út­varps­stöðin Kántrý­bær.“

Þegar gramsað er í bolla­safni Em­ils kenn­ir ým­issa grasa, þar er meðal ann­ars Herjólf­ur, Vís­indakaffið, Kveðja úr Dýraf­irði og Skát­ar Úlfljóts­vatni. Og sum­ir boll­arn­ir tengj­ast góðum minn­ing­um, á ein­um þeirra stend­ur

„Til ham­ingju með Gils­fjarðar­brúna“. „Fyr­ir meira en tveim­ur ára­tug­um vann ég í þrjú ár við að brúa Gils­fjörðinn. Kaupmaður í sveit­inni lét gera bolla með þess­ari áletr­un og þegar brú­in var til­bú­in þá gaf hann okk­ur boll­ana sem vor­um að vinna við verkið.“

 

Geit­astandið hófst með hrekk

 

Í stofu þeirra hjóna, Em­ils og Bjarg­ar, eins og Ingi­björg er oft­ast kölluð, vek­ur at­hygli fal­legt upp­stoppað höfuð mó­rauðrar geit­ar sem prýðir einn vegg­inn.

„Hún var fædd og upp­al­in hjá okk­ur þessi geit, en dótt­ur­son­ur okk­ar laumaðist til að taka haus­inn þegar við vor­um að slátra og lét stoppa hann upp og gaf mér í af­mæl­is­gjöf,“ seg­ir Emil, en þau hjón hafa haldið geit­ur und­an­far­in tutt­ugu ár.

„Geit­astandið okk­ar hófst með hrekk. Maður sem bjó á Stokks­eyri sótti geit­ur á Vorsa­bæ á Skeiðum og fór með þær, einn haf­ur og eina huðnu, og laumaði í fjár­húsið hjá ná­granna sín­um. Til að hrekkja hann. En ná­grann­inn kippti sér ekk­ert upp við þetta og leyfði geit­un­um að vera hjá sér. Seinna gaf hann dótt­ur­syni okk­ar geiturn­ar sem höfðu þá fjölgað sér um eitt kið. Við hýst­um geiturn­ar þrjár fyr­ir strák­inn í fjár­hús­inu okk­ar, en við höf­um alltaf verið með nokkr­ar kind­ur. Seinna gaf svo strák­ur­inn okk­ur geiturn­ar og all­ar göt­ur síðan höf­um við haldið geit­ur. Þeim fjölgaði smátt og smátt, enda lík­ar okk­ur vel við geit­ur, þó þrjósk­ar séu í skapi. Þær eru ekk­ert voðal­ega vin­sæl­ar hjá öðrum hér í kring, en þær eru ekk­ert að abbast upp á neinn. Við setj­um þær á mýr­ina á vor­in og þar halda þær hóp­inn allt sum­arið. Við fylgj­umst með þeim í kíki og það er skemmti­legt að sjá að þær ganga alltaf í röð,“ seg­ir Björg og bæt­ir við að þau hafi grisjað dug­lega í geita­stofn­in­um síðast liðið haust. „Þær voru orðnar of marg­ar og of skyld­leika­ræktaðar. Þær voru orðnar átján en nú eru aðeins fimm eft­ir, haf­ur­inn Bær­ing og fjór­ar huðnur.“

 

Liðugar, með gott jafn­vægi og svífa

 

Þau segj­ast fyrst og fremst halda geiturn­ar sér til gam­ans og nytji ekki neitt af þeim nú orðið. „En hér áður fyrr lét­um við súta heil­mikið af geita­skinni og það var vin­sælt til gjafa,“ seg­ir Björg og bæt­ir við að kjötið af geit­un­um sé ósköp mag­urt. „En við höf­um prófað að grilla það og reynst gott. Ná­granni okk­ar hef­ur fengið geita­læri hjá okk­ur á haust­in og látið tví­reykja og það er sæl­gæti.“

Björg seg­ir að ekki gangi að hafa geiturn­ar sam­an við kind­urn­ar í fjár­hús­inu, þær verði að vera al­veg sér. „Þær voru yf­ir­gangs­sam­ar og ruddu kind­un­um frá garðanum, vildu sitja ein­ar að hey­inu. Það er ekki held­ur hægt að hafa þær sam­an úti í haga, en þær halda sig al­veg sér úti og vilja ekk­ert með kind­urn­ar hafa þar. Haf­ur­inn hef­ur for­yst­una og sér al­veg um að halda sín­um huðnum hjá sér,“ seg­ir Björg og bæt­ir við að geiturn­ar séu sér­lega mann­elsk­ar. „Ég þarf að passa mig að gera kiðin ekki of háð mér, halda þeim í hæfi­legri fjar­lægð, því ann­ars verða þau eins og hund­ar. Kiðin eru miklu fyrri til að spekj­ast en lömb. Aft­ur á móti kem­ur geit­um frek­ar illa sam­an sín á milli, þær eru svo­lítið arg­ar hver út í aðra. Hjá þeim er gogg­un­ar­röð, ein er frek­ust og ein þeirra held­ur sig til hlés, fel­ur sig. Þetta eru sér­stak­ar skepn­ur.“ Emil seg­ir að það sé gam­an að sjá geiturn­ar stökkva yfir hindr­an­ir.

„Þær eru liðugar og með gott jafn­vægi, þær hrein­lega svífa. Og þær geta gert gagn. Mér skilst að geit­ur séu dug­leg­ar að éta skóg­ar­kerf­il, það ætti kannski að beita þeim á hann, er hann ekki að vaxa yfir allt hér á landi?“

 

Þætti ef­laust barnaþrælk­un núna

 

Emil og Björg eru bæði hætt að vinna en segja gott að hafa eitt­hvað fyr­ir stafni, það þarf jú að gefa kind­un­um og geit­un­um dag­lega yfir vet­ur­inn og sinna ýms­um verk­um þeim tengd­um.

„Við erum með 30 ær núna, en mest vor­um við með 49 kind­ur. Fyrsta lambið sem ég eignaðist kom þannig til að fyr­ir rúm­um fjöru­tíu árum þá hjálpaði ég göml­um manni að rýja upp á gamla móðinn að vori til, með fjár­klipp­um, og hann vildi endi­lega gefa mér lamb um haustið fyr­ir viðvikið,“ seg­ir Björg sem ólst upp við blandaðan bú­skap á sínu æsku­heim­ili, Uxa­hrygg í Rangárþingi, svo eng­an skal undra að hún sé mikið fyr­ir skepn­ur.

„Þar var heyjað upp á gamla mát­ann á mín­um bernsku­ár­um. Ég kynnt­ist því sem krakki að binda í bagga og setja upp á hesta. Ég var 8 ára að halda við á móti bróður mín­um sem var 18 ára, sem var erfitt. Ætli það þætti ekki barnaþrælk­un núna,“ seg­ir hún og hlær.

Þau hjón hafa lengi búið á Eyr­ar­bakka, Emil frá því hann var fjög­urra ára, eða árið 1948, en Björg kom þangað þegar þau tvö fóru að rugla sam­an reyt­um árið 1967.

„Afi minn var með kind­ur aust­ur á Fá­skrúðsfirði og svo var ég öll sum­ur í sveit sem strák­ur, mest í Land­eyj­un­um, svo ég var líka van­ur sveita­störf­um,“ seg­ir Emil.

 

 



Morgunbaðið miðvikudaginn 27. febrúar 2019.
Krist­ín Heiða Krist­ins­dótt­ir 
khk@mbl.is

 



Skráð af Menningar-Staður.

24.02.2019 09:19

Kirkjráð Hrútavina í Hallgrímskirkju

 

 

Hallgrímskirkja á Skólavörðuholtinu í Reykjavík. Ljósm.: Víðir Björnsson.
 

 

Hallgrímskirkja á Skólavörðuholtinu í Reykjavík. Ljósm.: Víðir Björnsson.

 

 

   Kirkjuráð Hrútavina í Hallgrímskirkju

 

 

Kirkjuráð Hrútavinafélagsins Örvars á Suðurlandi var í síðustu viku á Skólavörðuholtinu í Reykjavík.  Kynnti sér og tók þátt í hinu fjölbreytta og vandaða kirkjustarfi í Hallgrímskirkju alla vikuna.



Kirkjuráðið vildi jafnframt með nærveru sinni  heiðra minningu Skagfirðingsins séra Hallgríms Péturssonar, sálmaskálds, og Eyrbekkingsins Guðjóns Samúelssonar, arkitekts sem teiknaði Hallgrímskirkju hvað er hin mesta höfuðborgarprýði.

 

Fyrsti sunnudagur í níuviknaföstu var sunnudagurinn fyrir viku – 17. febrúar 2019.  Þá var messa og barnastarf í Hallgrímskirkju kl. 11:00

 

Sr. Irma Sjöfn Óskarsdóttir prédikaði og þjónaði fyrir altari ásamt sr. Birgi Ásgeirssyni.

Messuþjónar aðstoðuðu og  félagar úr Mótettukór Hallgrímskirkju sungu. Organsti var Hörður Áskelsson.

Umsjón með barnastarfi höfðu Ragnheiður Bjarnadóttir og Rósa Árnadóttir.



Fastir liðir alla vikuna eru þessir:

 



Kirkjuráðið kom í Hallgrímskirkju daglega þessa vikuna. 

Færði Árdegismessuna miðvikudaginn 20. febrúar kl. 8:00 til myndar.

Séra Ása Björk Ólafsdóttir þjónaði ásamt messuþjónum.

Messan var í rýminu aftan við altarið eins og sjá má á myndunum.
 

 

.

Við Árdegismessuna í Hallgrímskirkju. Ljósm.: Björn Ingi Bjarnason.

.

.

.

 



Skráð af Menningar-Staður.