Menningar-Bakki * Viðhalda og efla þjóðlega menningararfleið til sjávar og sveita*
-------- Alþýðuhúsið á Eyrarbakka - Vinir alþýðunnar - Á undan sinni framtíð --- "Stærra í hugum okkar en við sjálfir gerum okkur grein fyrir" ---

01.03.2020 12:04

Samningur við Lýðskólann á Flateyri

 

Ingibjörg Guðmundsdóttir skólastjóri Lýðskólans á Flateyri og Lilja Alfreðsdóttir mennta- og menningarmálaráðherra.  - mynd

Ingibjörg Guðmundsdóttir skólastjóri Lýðskólans á Flateyri og Lilja Alfreðsdóttir

mennta- og menningarmálaráðherra.

 

Samningur við Lýðskólann á Flateyri

 

Lýðskólar leggja áherslu á að veita víðtæka almenna menntun þar sem nemandinn er í fyrirrúmi. Slíkt nám miðar að því að gefa nemendum tækifæri til að þroskast á eigin forsendum, rækta hæfileika sína og styrkleika og auka sinn skilning á sögu, menningu, virðingu fyrir lífsgildum annarra og innviðum lýðræðislegs samfélags.



Með tilkomu nýrra laga um lýðskóla var fest í sessi fagleg umgjörð um starfsemi slíkra skóla hér á landi en fram að því hafði engin löggjöf gilt um þá. Reglugerð um lýðskóla er enn í mótun og því var miðvikudaginn 26. febrúar 2020 gengið frá tímabundnum samningi við Lýðskólann á Flateyri um stuðning ríkisins við starfsemi hans næstu þrjár annir. Lilja Alfreðsdóttir mennta- og menningarmálaráðherra og Ingibjörg Guðmundsdóttir skólastjóri Lýðskólans á Flateyri skrifuðu undir samninginn.



„Menntun er lykillinn að framtíðinni. Ljóst er að nemendur hér við lýðskólann eru hamingjusamir, þeir segja að umhyggja og hlýja einkenni Flateyri og því líði þeim vel. Það er einstakt að hitta nemendur sem njóta sín og finna sig í námi. Fjölbreytni er menntakerfinu afar mikilvæg, nemendur þurfa að hafa val um sitt nám. Það er því vel að námsframboð hér á landi hefur aukist mjög, ekki síst á framhaldsskólastiginu og að fleiri nemendur séu opnir fyrir námskostum t.d. á sviði verk- og tæknigreina,“ segir Lilja Alfreðsdóttir mennta- og menningarmálaráðherra.



Samningurinn kveður á um 70 milljóna kr. stuðning mennta- og menningarmálaráðuneytisins við Lýðskólann á Flateyri sem mun bjóða upp á nám sem uppfyllir kröfur nýrra laga um lýðskóla og sækja um viðurkenningu sem slíkur skóli á samningstímanum.

 

Stjórnarráðið greinir frá.

 



Skráð af Menningar-Bakki.

29.02.2020 21:19

Uppbyggingarsjóður Suðurlands

 

Mynd frá Björn Ingi Bjarnason.



 Uppbyggingarsjóður Suðurlands



Skráð af Menningar-Bakki.

29.02.2020 21:19

Aðalsafnaðarfundur Selfosssóknar 2. mars 2020

 

Mynd frá Björn Ingi Bjarnason.

 

 

        Aðalsafnaðarfundur

 

             Selfosssóknar

 

              2. mars 2020




Skráð af Menningar-Bakki

 

29.02.2020 12:59

Samfylkingarfundur á Hótel Sefossi 3. mars 2020

 




Samfylkingarfundur



á Hótel Selfossi



3. mars 2020




Skráð ag Menningar-Bakki

27.02.2020 20:41

Brynjúlfsmessa í Stóra-Núpskirkju

 

 

Stóra-Núpskirkja þann 23. febrúar 2020.   Ljósm.: Björn Ingi Bjarnason.

 

Brynjúlfsmessa í Stóra-Núpskirkju

 

Brynjúlfsmessa var sl. sunnudag, 23. febrúar 2020,  í Stóra-Núpskirkju í Hrunaprestakalli.  Þar var minnst skáldsins, heimspekingsins og fræðimannsins Brynjúlfs Jónssonar frá Minna-Núpi sem fæddur var 26. september 1838 og dáinn 16. maí 1914 á Eyrarbakka og hvílir í kirkjugarðinum þar.

 

Séra Óskar Hafsteinn Óskarsson, sóknarprestur, minntist Brynjúlfs Jónssonar í stólræðu sinni að vönduðum og innihaldsríkum hætti.

 

Þorbjörg Jóhannsdóttir, organisti, stjórnaði sameinuðum kirkjukór Ólafsvalla- og Stóra-Núpskirkna.

 

Sóknarnefndin bauð gestum í veglegt messukaffi á eftir í Félagsheimilinu Árnesi. Þar söng kórinn nokkur lög sem hæfðu vel tilefninu.

 

Tveir meðlima í Kirkjuráði Hrútavinafélaginu Örvari á Suðurlandi, Hannes Sigurðsson að Hrauni í Ölfusi og Björn Ingi Bjarnason á Eyrarbakka, voru í Stóra-Núpskirkju og Árnesi. Kirkjuráðið hefur það hlutverk að heimsækja allar kirkjur á Suðurlandi og er það verk nær því hálfnað.  Færðu þeir Stóra-Núps kirkjufólkinu kærar kveðjur og þakkir í ávarpi í lok samkomuhalds dagsins í Árnesi.


 

.

.

.

.

.

.



Stóra-Núpskirkja var reist 1909 eftir teikningum Dýrfirðingsins
Rögnvaldar Ólafssonar og er ein fallegasta sveitakirkja landsins.




Skráð af menningar-Bakki.. 

 

27.02.2020 19:25

Merkir Íslendingar - Sveinn Björnsson

 


Sveinn Björnsson (1881 - 1952).
 

 

Merkir Íslendingar - Sveinn Björnsson

 

 

Sveinn fæddist í Kaupmannahöfn 27. febrúar 1881 en ólst upp í Ísafoldarhúsinu við Austurstræti sem nú er í Aðalstræti. Þar starfrækti faðir hans Ísafoldarprentsmiðju og ritstýrði Ísafold og þar var Morgunblaðið fyrst til húsa, en Ólafur, bróðir Sveins, var ásamt Vilhjálmi Finsen, stofnandi þess árið 1913.

 

Sveinn var sonur Björns Jónssonar, ritstjóra, alþm. og ráðherra, og k.h., Elísabetar G. Sveinsdóttur húsfreyju, systur Hallgríms biskups, og Sigríðar, móður Haraldar Níelssonar guðfræðiprófessors, afa Haraldar Sveinssonar, framkvæmdastjóra Árvakurs.
 

 

Eiginkona Sveins var af dönskum ættum, Georgia Björnsson, f. Hansen, og eignuðust þau sex börn.
 

 

Sveinn lauk stúdentsprófi aldamótaárið 1900 og hélt síðan til Kaupmannahafnar til að stunda laganám. Því lauk hann vorið 1907 og varð sama ár yfirréttarmálaflutningsmaður og 1920 varð hann hæstaréttarlögmaður. Á árunum 1907-20 rak Sveinn málflutningsskrifstofu í Reykjavík. Hann var settur málaflutningsmaður við landsyfirréttinn 1919. Þá var hann alþm. fyrir Sjálfstæðisflokkinn eldri 1914-15 og síðan fyrir Heimastjórnarflokkinn 1919-20, og gegndi starfi sendiherra Íslands í Danmörku 1920-24 og 1926-41.


 

Árið 1941 var Sveinn kjörinn af Alþingi ríkisstjóri Íslands og hinn 17. júní 1944 var hann kjörinn af Alþingi fyrsti forseti Íslands á Lögbergi á Þingvöllum. Hann var tvisvar endurkjörinn án atkvæðagreiðslu. Sveinn hafði m.a. umtalsverð áhrif sem forseti á mótun varnarmála og nýrrar utanríkisstefnu hér á landi með samskiptum sínum við Bandaríkjaforseta.


 

Sveinn er eini forsetinn sem skipað hefur utanþingsstjórn en það gerði hann sem ríkisstjóri, árið 1942, í óþökk ýmissa alþingismanna, ekki síst sjálfstæðismanna. Sveinn skráði endurminningar sem gefnar voru út 1957. Þá skrifaði Gylfi Gröndal bókina Sveinn Björnsson – ævisaga.
 

 

Sveinn Björnsson lést 25. janúar 1952.


 

 

Bessastaðir.  Ljósm.: Mats Wibe Lund.



Skráð af Menningar-Bakki.

25.02.2020 21:42

Aðalsafnaðarfundur Eyrarbakkasóknar 3. mars 2020

 

 


 

     Aðalsafnaðarfundur

 

       Eyrarbakkasóknar

 

           3. mars 2020

 

 

 

Skráð af Menningar-Bakki

23.02.2020 08:17

Brynjúlfsmessa í Stóra-Núpskirkju

 


Stóra-Núpskirkja.
 

 

Brynjúlfsmessa í Stóra-Núpskirkju

 

 

Sunnudaginn 23. febrúar 2020 kl. 14 verður messa í Stóra-Núpskirkju, svokölluð Brynjúlfsmessa, en þar verður fræðimannsins og skáldsins Brynjúlfs Jónssonar frá Minna-Núpi minnst í tali og tónum. 

 

Kirkjukórinn leiðir sönginn undir stjórn Þorbjargar Jóhannsdóttur organista. 

 

Kaffisamsæti á eftir í Árnesi. 

 

Allir hjartanlega velkomnir

 

 

Stóra-Núpskirkja

 

Stóra-Núpskirkja er í Hrunaprestakalli  í Suðursprófastsdæmi. Um 1770 lét Brynjólfur sýslumaður Sigurðsson reisa á Stóra-Núpi útbrotakirkju, sem var byggð úr grjóti, torfi og timbri, sem fékkst úr herskipinu Göthemborg eftir að það strandaði á Hafnarskeiði við Ölfusárósa árið 1718. Ámundi snikkari Jónsson var fenginn til verksins. Auk þess að byggja kirkjuna, skreytti hann hana með útskurði, t.d. gerði hann predikunarstól, sem nú er í vörzlu Þjóðminjasafns Íslands, ásamt líkani af þessari kirkju, sem var gert eftir lýsingum Brynjúlfs Jónssonar, fræðimanns frá Minna-Núpi. Útbrotakirkjan stóð til ársins 1876 eða í 106 ár, þegar hún var rifin og ný kirkja byggð, að hluta til úr timbri hinnar gömlu.

 

Í Suðurlandsskjálftanum 1896 stóð kirkjan eitt húsa á Stóra-Núpi, svo að presturinn varð að flytja með fjölskyldu sinni í kirkjuna. Þá bjó sera Valdimar Briem á Stóra-Núpi. Þessi kirkja stóð til 29. desember 1908 eða í 32 ár, þegar hún fauk og brotnaði í spón. Í þessa kirkju kom snemma hljóðfæri og hefur æ síðan verið í henni. Kirkjan, sem nú stendur, var reist 1909 eftir teikningum Dýrfirðingsins Rögnvaldar Ólafssonar.   Gestur Einarsson á Hæli var umsjónarmaður með byggingu kirkjunnar og réði Bjarna Jónsson frá Galtafelli sem yfirsmið og Ásgrím Jónsson til að mála altaristöflu.

 

Ásgrímur valdi einnig liti í kirkjuna. Stefán Eiríksson skar út ýmsa gripi hennar. Tæpu ári eftir að kirkjan fauk, eða hinn 31. oktober 1909, var nýja kirkjan vígð. Altaristaflan kom ekki fyrr en 1912. Tvær eldri töflu eru geymdar í kirkjunni, önnur er úr Steinsholtskirkju, sem séra Daði Halldórsson þjónaði. Á henni er mynd af fiskimönnum á vatninu, en hin er af síðustu kvöldmáltíðinni. Sigríður Jónsdóttir, ekkja séra Jóns Vídalíns biskups, gaf hana. 

 

Á henni má sjá ártalið 1728 og fangamörk þeirra hjóna. Hún var í kirkjunni, sem fauk og skemmdist mikið. Einar Jónsson, myndhöggvari var fenginn til að koma henni saman að nýju.

 

Predikunarstóll, sem var í þessari kirkju og brotnaði, þegar hún fauk, var endursmíðaður og er nú í Villingaholtskirkju. Einnig er hljóðfærið, sem var í kirkjunni til í einkaeign. Á árunum 1966-68 voru gerðar miklar endurbætur á kirkjunni, skipt um járn, glugga og hún einangruð.

 

Árið 1988 var reistur minnisvarði um sálmaskáldið, séra Valdimar Briem, á Stóra-Núpi eftir Helga Gíslason, myndhöggvara.  Hann var afhjúpaður 4. september 1988. En sr. Valdimar Briem, f. 1. febrúar 1848. Var hann settur til að þjóna á Stóra-Núpi 29. júlí 1880. Þjónaði sr. Valdimar þar til 11. mars 1918 eða 38 ár. Af mörgum merkilegum mönnum sem hafa búið  í Gnúpverjahreppi þá er sr. Valdimar án efa þeirra merkilegastur. Þekktastur er hann fyrir sálma sína. Án sálma sr. Valdimars væri sálmabókin okkar eins og hún er í dag ónothæf. En ef hún hefði aðeins sálma sr. Valdimars væri hún all góð til nota við helgihaldið.

 

Nýtt pípuorgel var tekið í notkun 11. nóvember 1990 í tilefni þess, að 80 ár voru liðin frá byggingu kirkjunnar.  Orgelið smíðaði Björgvin Tómasson.

 

Það orgel var selt árið 2012 sökum þess að það var of stórt í kirkjuna og nýtt orgel var vígt  þann 24.11. 2013.  Björgvin Tómasson á Stokkseyri smíðaði það einnig.

 

Árið 2015 var sökkull kirkjunnar spengdur  þar sem hann var mikið sprunginn ( á þrettán stöðum) að öllum líkindum eftir jarðskjálfta árið 2000 og árið 2017 var farið í miklar endurbætur á kirkjunni. Allt tréverk var lagfært þar sem það var njög sprungið ásamt því að skipt var um gólf og það eingangrað betur, kirkjan heilmáluð  að innan og rafmagn lagt allt nýtt, hitaveitulögn endurnýjuð ásamt þvi að leggja nýtt bruna og þjófavarnarkerfi í kirkjuna.

 

Sameiginlegur kór kirknanna í sveitarfélaginu þ.e. Stóra-Núps og Ólfsvallasókna söng inn á hljómdisk í apríl 2015 helstu sálmaperlur sálmaskáldsins og prestsins Valdimars Briem sem þjónaði mestan hluta ævi sinnar á Stóra-Núpi og var hann gefinn út fyrir jólin það ár. "Syng þínum Drottni," heitir hann.

 

Sóknarprestur: 

séra  Óskar Hafsteinn Óskarsson, Hruna, 

 

Organisti: Þorbjörg Jóhannsdóttir, Stóra-Núpi,  

 

Meðhjálpari: Margrét Steinsþórsdóttir, Háholti, 

 

Sóknarnefnd Stóra-Núpskirkju:

Kristjana Heyden Gestsdóttir, Hraunteigi, formaður, 

 

Ámundi Kristjánsson, Minna-Núpi,  gjaldkeri,

 

Árdís Jónsdóttir Eystra-Geldingaholti, ritari, 

 

Hringjari Stóra-Núpskirkju:  Oddur Guðni Bjarnason



Skráð af Menningar-Bakki.

23.02.2020 07:45

23. febrúar 2020 - "konudagur"- góa byrjar

 

 

Í Eyrarbakkafjöru. Ljósm.: Víðir Björnsson

 
 

 

      23. febrúar 2020 -

 

“konudagur”- góa byrjar

 

 

Mánuðurinn góa hefst nú sunnudag frá 18. til 24. febrúar, en 8. til 14. febrúar í gamla stíl fyrir 1700.

 

Nafnið, góa eða gói, er þekkt úr elstu heimildum og afbrigði þess í öðrum norrænum tungum. Gói er persónugerð sem vetrarvættur í gömlum sögnum, dóttir Þorra.

 

Orðið góiblót bendir til mannfagnaðar seint að vetri að fornu en um hann er ekkert vitað með vissu. Ljóst er hinsvegar af heimildum frá öndverðri 18. öld að fagna átti góu á svipaðan hátt og þorra. Skyldi það fremur vera húsbóndinn en húsfreyjan, en víst er að dagurinn var eignaður húsfreyjunni. Heimildir geta um tilhald í mat á síðari öldum en hvergi á við þorrakomu. Kann þar að ráða nokkru að góukoma lendir oftast á langaföstu.

 

Nokkuð var ort um Góu á 17. – 19. öld sem dóttur Þorra eða eiginkonu. Var þá stundum reynt í gamni að skjalla hana til að bæta veður. Svipaður kann að vera tilgangur þess góukomusiðar á norðaustanverðu landinu að Góu var færður rauður ullarlagður.

 

 Heitið konudagur er kunnugt frá miðri 19. öld og er nú útbreitt. Sá siður að eiginmenn gefi konum sínum blóm á konudaginn hófst á sjötta áratug 20. aldar.

 

 Í almennri þjóðtrú skipti góuveðrið máli. Átti sumarið að verða gott ef góa væri stormasöm og veður vont fyrstu góudaga.

 

 Þessi vísa var húsgangur í Önundarfirði fram á 20. öld.

 

 Góa kemur með gæðin sín

 gefst þá nógur hitinn.

 Fáir sakna þorri þín

 þú hefur verið skitinn.

 

 Heimild: Saga daganna eftir Árna Björnsson.



Skráð af Menningar-Bakki.

22.02.2020 19:52

22. febrúar 2020 - "þorraþræll" - síðasti dagur þorra

 

 

Núpur í Dýrafirði á þorra.  Ljósm.: Björn Ingi Bjarnason.

 

 

22. febrúar 2020 -

 

“þorraþræll” - síðasti dagur þorra

 

 

Mánuðurinn þorri hófst föstudaginn 24. janúar s.l. og er sá dagur kallaður “bóndadagur” og þá var miður vetur.



Í Orkneyingasögu og Flateyjarbók segir af Fornjóti konungi í Finnlandi og Kvenlandi. Fornjótur átti þrjá syni, Ægi, Loga og Kára. Kári var faðir Frosta (Jökull) er var faðir Snæs hins gamla. Hans sonur hét “Þorri” og dæturnar Fönn, Drífa og Mjöll. Þorri átti tvo syni og hét annar Nór en hinn Gór og dóttir hans hét “Góa.”



Þorri var blótmaður mikill og hafði blót á miðjum vetri er kölluð voru “Þorrablót.” Síðasti dagur þorra er kallaður “þorraþræll” og er á sumun stöðum tileinkaður piparsveinum, mönnum í óvígðri sambúð, fráskildum mönnum, ellegar þeim sem átt höfðu barn í lausaleik eða tekið framhjá konu sinni.



Þorrablót eru haldin af miklum krafti um allt land og borðaður svokallaður “þorramatur” og frá slíkum samkomum er þessi bæn.



“Guð gefi, að ég væri kominn í rúmið, háttaður, sofnaður, vaknaður aftur og farinn að éta.”

 

Heimild: Saga daganna eftir Árna Björnsson.
 


Frá þorrablóti á Stokkseyri fyrir rúum áratug. Ljósm.: Björn Ingi Bjarnason.
 

 

 

.

 

 



Skráð af Menningar-Bakki.